Çanak Anten Boyutu Seçimi: 60, 80, 90 ve 100 cm
Uydu çanak alırken ilk karşılaşılan soru boyuttur: 60 cm yeter mi, yoksa 80 ya da 100 cm mi gerekir? Doğru cevap; uydunun bölgendeki sinyal gücüne, montaj yerine, hava koşullarına ve kaç uydu izlemek istediğine bağlıdır. Bu rehberde çanak boyutu ile ofset ve prime focus tiplerini genel teknik çerçevede anlatıyoruz.
Çanak boyutu neyi değiştirir?
Çanağın görevi, uydudan gelen zayıf sinyali geniş bir yüzeyle toplayıp LNB'ye odaklamaktır. Yüzey büyüdükçe toplanan enerji, yani kazanç artar. Kabaca, çap iki katına çıktığında yüzey dört katına çıkar ve kazanç yaklaşık 6 dB yükselir. Bu fazladan pay, özellikle yoğun yağmur ve ıslak kar sırasında sinyalin zayıflamasını tolere etmeye yarar.
Madalyonun öbür yüzü de var: büyük çanak daha dar bir açıdan sinyal toplar. 60 cm'lik bir çanakta küçük bir kayma tolere edilebilirken 100 cm'lik bir çanakta aynı kayma sinyali tamamen kesebilir. Yani büyük çanak daha hassas ayar ve daha sağlam bir ayak ister. Ayrıca yüzey alanı arttıkça rüzgâr yükü de artar; 100 cm'lik çanağın alanı, 60 cm'liğin neredeyse üç katıdır.
60 cm çanak
İstanbul, Türksat 42°E'nin güçlü kapsama alanı içinde olduğu için tek uydu izlenen, önü açık bir balkonda 60 cm çoğu zaman yeterlidir. Hafif, küçük balkonlara sığar, rüzgârdan daha az etkilenir ve cephede daha az dikkat çeker. Zayıf tarafı, çok yoğun yağmurda sinyal payının daha çabuk tükenmesidir. Kablo uzun ya da kalitesizse bu pay daha da azalır.
80 cm çanak
Ev kurulumlarında dengeli seçenek genellikle 80 cm'dir. 60 cm'ye göre yaklaşık 2,5 dB daha fazla kazanç sağlar; bu fark, kötü havada yayının donmadan devam etmesini sağlayabilir. Balkon ayaklarının çoğu bu boyutu taşır, ancak montajın sağlam yapılması gerekir. Uzun kablo hattı olan ya da twin LNB ile iki televizyona dağıtım yapılan evlerde iyi bir başlangıç noktasıdır.
90 ve 100 cm çanak
Bu boyutlar çoğunlukla özel ihtiyaçlarda tercih edilir: aynı çanağa ikinci bir LNB takıp farklı bir uyduyu da izlemek (multifeed), çok sayıda kullanıcıya sinyal dağıtan apartman sistemlerinde ekstra pay bırakmak ya da uydunun kapsama alanının zayıf olduğu bölgelerde çalışmak. Tek uydu izlenen bir dairede 100 cm çanak genelde gereksizdir; hem balkon için ağırdır hem de yön ayarı hassaslaşır. Büyük çanaklar çoğunlukla çatıda direkle kurulur; ayrıntılar için çatı çanak kurulumu sayfasına bakılabilir.
Ofset çanak ile prime focus çanak farkı
Evlerde gördüğümüz çanakların neredeyse tamamı ofset tiptedir. Ofset çanak, büyük bir parabolün kenarından kesilmiş bir parça gibidir; odak noktası çanağın merkezinde değil, altında kalır. Bu yüzden LNB ve kolu sinyalin yoluna gölge düşürmez. Ayrıca ofset çanak, baktığı açıya göre daha dik durur; bu da yüzeyde su ve kar birikmesini azaltır. İlk kez görenlerin çanağın yere fazla dik baktığını düşünmesi bu yüzdendir.
Prime focus çanakta ise yansıtıcı simetriktir ve LNB tam ortada, çanağın önünde durur. LNB ve taşıyıcı kollar yüzeyin bir kısmını gölgelediği için küçük çaplarda verimsizdir. Daha çok 1,2 metre ve üzeri büyük çanaklarda, profesyonel ve hobi amaçlı kurulumlarda kullanılır. Standart bir ev için tercih edilmez.
Boyut seçiminde son kontrol listesi
Montaj yeri ne kadar dayanıklı ve ne kadar açık? Kaç televizyon bağlanacak ve kablo hattı ne kadar uzun? Tek uydu mı, birden fazla uydu mu izlenecek? Bu üç soru çoğu kararı belirler. Birden fazla televizyon için LNB seçimini ikinci TV uydu bağlantısı rehberinde, LNB'nin kendisini ise LNB değişimi sayfasında anlattık. Kurulumun tüm aşamaları için uydu kurulumu sayfasına, diğer konular için uydu servisi ana sayfasına dönebilirsin.
Sık sorulan sorular
İstanbul'da 60 cm çanak yeterli olur mu?
Önü açık bir noktada, tek uydu izlenen ve kablosu kısa bir kurulumda çoğu zaman yeterlidir. Yoğun yağmurda daha az donma isteniyorsa ya da kablo hattı uzunsa 80 cm daha rahat bir pay sağlar.
Büyük çanak önündeki engeli aşmaya yardımcı olur mu?
Hayır. Uydu sinyali bina, duvar ve yapraklı ağaçtan geçemez; çanak ne kadar büyük olursa olsun görüş hattı kapalıysa yayın gelmez. Çözüm, çanağı engelin görmediği bir noktaya taşımaktır.
Delikli ve düz yüzeyli çanak arasında fark var mı?
Delikli yüzey rüzgâr yükünü biraz azaltır. Delikler sinyal dalga boyuna göre yeterince küçükse performans farkı belirgin değildir; asıl önemli olan yüzeyin ezik olmaması ve sağlam montajdır.
Ofset çanak neden yere bakıyor gibi duruyor?
Odak noktası merkezin altında kaldığı için ofset çanak, uyduya baktığı gerçek açıdan daha dik konumlanır. Bu bir hata değil, tasarımın bir sonucudur.
Hangi çanağın uygun olduğunu birlikte belirleyelim
Montaj yerini ve televizyon sayısını seç, usta seni arasın.